Excel Formülleri ile Hesapları Hızlı ve Hatasız Kurma

Excel formülleri, bir hücreye eşittir işareti koyup hücre adresleri ve işlev seçmenizle çalışır; Enter tuşuna bastığınızda sonuç hesaplanır. Bu yazı, hücre adreslerinin nasıl okunduğunu, başvuruların kopyalarken nasıl değiştiğini ve üç temel işlevin — TOPLA / SUM, EĞER / IF ve EĞERSAY / COUNTIF — küçük bir örnek tabloda nasıl kullanıldığını gösterir.

Excel formülleri nasıl çalışır? Formülün parçaları

Excel formülleri eşittir işaretiyle başlar. Eşittir işaretinden sonra hücre seçimi, işleç veya işlev girişi yazılır ve Enter ile sonuç alınır. Formülün kendisi, sonuç görünen hücre seçildiğinde formül çubuğunda görülebilir. Bu ayrım pratiktir: ekranda sonucu görürsünüz, denetlemek istediğinizde formül çubuğuna bakarsınız.

Hücre adreslerinde harf sütunu, sayı satırı belirtir. Örneğin A2, A sütunu ile 2. satırın kesişimidir. A2:A5 yazımı ise iki sınır dâhil dört hücrelik bir aralığı ifade eder: A2, A3, A4 ve A5. Aralıkları bu şekilde yazmak, tek tek hücre toplamaktan daha kısa ve denetimi daha kolay bir yöntemdir.

Başvuruları doğru kurun: göreli ve mutlak adres

Bir formülü alt satıra kopyaladığınızda Excel bazı adresleri konuma göre değiştirir. A1 biçimindeki göreli başvuru başka hücreye kopyalanınca konuma göre değişir. $A$1 biçimindeki mutlak başvuru ise kopyalansa da sabit kalır. $A1 ve A$1 yazımları karma başvurulardır; bir yön sabitlenir, diğer yön kopyalamaya göre değişir.

Bunu bir oran, eşik değeri veya sabit katsayı kullandığınızda düşünün. Sabit değerin bulunduğu hücreye mutlak başvuruyla işaret ederseniz, formülü aşağı doğru kopyaladığınızda hesap bozulmaz. Değişmesini istediğiniz veri hücrelerini ise göreli bırakırsınız. Böylece aynı formül yapısı her satırda doğru hücreleri kullanır.

Örnek tabloyu hazırlayın

Aşağıdaki küçük veri, yazıdaki hesapları denetlemek için hazırlanmış özgün bir deneme verisidir; gerçek bir işletme raporu değildir. Boş bir çalışma sayfasında A sütununa şu değerleri yazın: A2=10, A3=20, A4=30. A1 hücresini başlık için boş bırakabilir veya "Değer" yazabilirsiniz. Veri değişince bağımlı hesap tekrar değerlendirilir; bu yüzden A2 değerini değiştirdiğinizde ona bağlı sonuçların da güncellendiğini görebilirsiniz.

TOPLA ile toplama yapın

İngilizce Excel'de SUM, Türkçe Excel'de TOPLA tek tek sayıları, hücreleri veya aralıkları toplar. Sayısal olmayan hücre başvuruları toplama dâhil edilmez. Bu davranış, başlık satırı veya boş hücre bulunan aralıklarda sonucu bozmadan toplama yapmayı kolaylaştırır.

Örnek tablo için şu iki yazım aynı sonucu verir:

• `=A2+A3+A4` yazıp Enter tuşuna basın; A2=10, A3=20, A4=30 ise sonuç 60 olur.
• Boş bir hücreye `=SUM(A2:A4)` yazıp Enter tuşuna basın; Türkçe arayüzde karşılığı `=TOPLA(A2:A4)` biçimindedir.

İkinci yöntem aralık uzadığında daha kullanışlıdır. Satır sayısı artarsa aralığın son adresini güncellemeniz yeterlidir. Burada önemli nokta, arayüz dili ve bölgesel ayarlara göre işlev adının ve bağımsız değişken ayracının değişebilmesidir. İngilizce örneklerde virgül görülen yerde, bazı Türkçe/bölgesel ayarlardaki örneklerde noktalı virgül gerekebilir. Kendi Excel'inizde formül yazarken önerilen ayracı, formül ipucunda görünen biçime göre uyarlayın.

EĞER ile koşula göre sonuç üretin

İngilizce Excel'de IF, Türkçe Excel'de EĞER koşul doğruysa bir sonuç, yanlışsa başka bir sonuç döndürür. Sonuç metni düz tırnak içinde yazılmalıdır: "Ustunde" ve "Altinda" gibi.

A2=10 ve eşik 15 olan özgün örnekte İngilizce yazım şöyledir:

• Hücreye `=IF(A2>15,"Ustunde","Altinda")` yazın ve Enter tuşuna basın.
• A2 değeri 10 olduğu için sonuç `Altinda` olur.
• Aynı mantığın Türkçe işlev karşılığı EĞER ile kurulur; arayüz dilinize göre işlev adını ve ayracı uyarlayın.

Bu örnekte sonuç metinleri ASCII yazımla verilmiştir; kendi tablonuzda Türkçe karakterli metni tırnak içinde yazabilirsiniz. Koşuldaki sayı, karşılaştırma işleci ve iki olası sonuç, formülün üç temel parçasıdır. Eşik değerini ayrı bir hücrede tutup mutlak başvuruyla işaret ederseniz, eşiği değiştirdiğinizde bütün koşullu sonuçlar birlikte güncellenir.

EĞERSAY ile koşula uyanları sayın

İngilizce Excel'de COUNTIF, Türkçe Excel'de EĞERSAY aralıktaki tek koşula uyan hücreleri sayar. Birden fazla koşul gerektiğinde COUNTIFS kullanılır. Sayma ile toplama farklı işlemlerdir: sayma kaç hücrenin koşulu sağladığını verir, değerlerin toplamını vermez.

Kullanım mantığı şu sıradadır:

1. Örnek değerleri kullanın: A2=10, A3=20, A4=30; sayılacak aralık A2:A4 olur.
2. Boş bir hücreye =EĞERSAY(A2:A4;">15") yazın (İngilizce: =COUNTIF(A2:A4,">15"), ayracı arayüze göre uyarlayın).
3. Enter tuşuna basın; koşula uyan hücre sayısı 2 görünür.

Koşul yazımı veri türüne göre değiştiği için, kendi Excel'inizdeki işlev ipucunda görünen ölçüt biçimini esas alın. Resmî COUNTIF açıklamasındaki ölçüt sözdizimi örneğini, hücreleriniz sayı mı yoksa metin mi içeriyorsa ona göre kurun.

Hangi işlev ne zaman kullanılmalı?

Hata görürseniz önce bunları denetleyin

Formül çalışmadığında önce başlangıç işaretini, adresleri ve ayraçları denetleyin. Eşittir işareti yoksa Excel girişi metin sayar. Aralık sınırları yanlışsa sonuç eksik çıkar. İşlev adı arayüz dilinize uymuyorsa Excel işlevi tanımaz; İngilizce Excel'de İngilizce işlev adlarını, Türkçe Excel'de TOPLA, ORTALAMA ve EĞER karşılıklarını kullanın.

Ayraç uyumsuzluğu da sık karşılaşılan bir yazım sorunudur. Kendi bilgisayarınızdaki Excel'in formül önerisinde virgül görünüyorsa virgül, noktalı virgül görünüyorsa noktalı virgül kullanın. Başka kaynaklardaki örnekleri olduğu gibi kopyalamayın; işlev ipucundaki biçimi esas alın.

Kaynaklar

Overview of formulas in Excel, SUM function, IF function, COUNTIF function, Turkish formula names and examples